تربیت شهروندی و جایگاه نظام آموزش و پرورش

نهاد آموزش و پرورش یک کشور نقش اساسی در تربیت شهروندان آن جامعه و آموزش و توسعه حقوق انسانی دارد.  اگر چه  شکل گیری و رشد شخصیت افراد یک جامعه الزاماً وابسته به تعلیم و تربیت نیست لکن باید اذعان داشت؛ بخش اعظمی از رشد فردی و اجتماعی افراد توسط نهاد رسمی آموزش و پرورش صورت می گیرد. در واقع تعلیم و تربیت از طریق نهادهای رسمی یکی از مهم ترین و هدفمندترین بخش تربیت آدمی است که اثرات آن را به گونه ای همه جانبه می توان در زندگی انسان ها و در ابعاد مختلف؛ فکری ، اجتماعی، مذهبی، هنری و اخلاقی آنان مورد مشاهده، بحث و بررسی قرار داد. از سویی دیگر، پویایی و نشاط یک جامعه به مشارکت فعالانه نسل جوان آن در امور مختلف جامعه منوط است، نسلی که آگاهانه و با شخصیتی توسعه یافته بتواند در جامعه اش مشارکت همه جانبه داشته و نقش شهروندی خود را به خوبی ایفا نموده و در برخورد با مسائل و مشکلات، منطقی بیندیشد و عاقلانه در جهت حل آنها تصمیم گیری نماید، بنابراین تربیت وآموزش شهروندی عبارت از دانش و آگاهی فراگیران نسبت به حقوق شهروندی و انسان، کسب مهارتهای لازم و ارزش هایی که برای زندگی در یک جامعه تعیین و با اهمیت و ضروری فرض شده است و هم چنین درک پیچیدگیهایی که در سطوح؛ملی، محلی منطقه ای و جهانی وجود دارد. این آموزش ها در وهله اول از طریق حضور طولانی مدت در مدرسه و به عهده نظام آموزش و پرورش رسمی و پس از آن نظام های غیررسمی آموزش است. 

نظام تربیتی بیش از هر چیز وظیفه آماده کردن نسل جدید را برای جامعه امروز برعهده دارد و هدف آن نیز این است که افرادی را که می خواهند در جامعه زندگی کنند، با اصول، قواعد، ارزش ها و هنجارهای اجتماع آشنا کند البته نه این که کاملاً خود را با آن منطبق کنند بلکه باید بتواند به شناخت جدیدی در فرهنگ خود برسند.پس انتظار عموم از آموزش و پرورش در مرحله اول، این است که دانش آموزان را به گونه ای تربیت نمایند که درست در جامعه زندگی کرده و کار مناسب و ارتباط خوبی با مردم داشته باشند و نیز بتوانند مناسبت های اجتماعی را درست سازماندهی کنند، هنجارشکنی نکنند (فتحی واجارگاه و واحدچوکده، 1385).

دورکیم معتقد است؛ مهارتها و قابلیتهای لازم جهت تربیت شهروندی را می توان از طریق ارائه موضوعات مرتبط با شهروندی درکلیه دوره های تحصیلی؛ ابتدایی، متوسطه و دانشگاهی و به وسیله محتوای دروس آن ها رشد داد.وی بستر دروس مدارس و موسسات آموزشی عالی را به شکل موضوعات بین رشته ای برای آموزش های مدنی، اخلاقی و پرورش روح مشارکت جویی اجتماعی فرد شهروند جهت زندگی مطلوب در جامعه متناسب می داند و برای آن اولویت خاصی قائل است و معتقد است؛ آموزش های شهروندی را باید در درسهای ملموس و عینی مدارس به گونه ای گنجاند که فرد شهروند پس از آن آموزش ها، بتواند با الزامات و نیازهای زندگی در جهان فردا، همسازی داشته باشد.مهم ترین این تواناییها عبارتند از؛

1. توانایی برخورد منطقی و سنجیده با مسائل و چالش ها در جهت حل آنها

2. توانایی همکاری با دیگران و پذیرش مسئولیت اجتماعی

3. توانایی درک، تفاهم و پذیرش تفاوتهای فرهنگی

4. توانایی تفکر انتقادی در سامان بخشی و سازندگی امور اجتماعی

5. توانایی حل تعارضات خود با دیگران با روشهای منطقی و مسالمت آمیز

6. توانایی درک حقوق بشر و دفاع از آن (چه در جامعه خود و چه در جامعه بین المللی)

7. توانایی درک و شناسایی هنجارهای فرهنگی جامعه در جهت غنی سازی و توسعه فرهنگ بومی

8. توانایی نظم پذیری جمعی و نگرش علمی داشتن نسبت به باورهای فرهنگی جامعه خود و سایر جوامع (دورکیم به نقل از آقازاده، 1385).     

جان دیوئی مربی ترقی خواه آغاز قرن بیستم، معتقد است که رسیدن به اهداف مردم سالاری یعنی آزادی، برابری و ترقی تنها از طریق آموزش های آزادمنشانه امکان پذیر است. وی که از دیدگاه فلسفه سیاسی، دموکراسی را شایسته ترین قسم زمامداری می شمرد و نام کتاب اصلی او در فلسفه آموزش و پرورش «دموکراسی و آموزش و پرورش» است، کارائی و ناکارائی دموکراسی را وابسته به چگونگی آموزش و پرورش دانسته و دموکراسی را تنها یک روش سیاسی برای اداره جامعه، نمی داند بلکه بیش از هر چیز آن را یک روش زندگانی می داند و بر این نکته تأکید دارد که اگر دموکراسی به بافت زندگی اجتماعی راه نیابد. از نظر سیاسی نیز پایدار نخواهد بود  (نقیب زاده به نقل از سبحانی نژاد و منافی شرف آباد، 1390).

در آثار دیوئی به جو ایجاد شده توسط معلم در کلاس توجه شده است. به نظر دیویی محیط عامل موثری در آموزش و پرورش است. وی اذعان دارد؛ آزادی عقلانی و تبادل نظر باید عناصر اصلی تربیت شهروندی باشند. دیوئی مدرسه را به عنوان جامعه کوچک در نظر می گیرد که دانش آموزان آن در محیط فعال به یاد گیری و تعامل می پردازند. کلاس درس شبیه آزمایشگاهی است که در آن عقاید عینی شهروندی و رفتار شهروندی توسط دانش آموزان و معلمان، بررسی می شوند .

تربیت شهروند فعال و موثر، خواه در سطح ملی و خواه در سطح جهانی، مستلزم عزم و اراده برای تربیت و برنامه ریزی مناسب هم در آموزش های رسمی و نیز در آموزش های غیررسمی و مستمر- ضمنی است. همان طور که کرانجیک معتقد است؛ شهروندی مقوله ای است که باید آموخته شود و آن امر زمانی اتفاق می افتد که فرصت های مناسب برای آن، وجود داشته باشد ( فتحی واجارگاه و واحدچوکده، 1388).

تافلر معتقد است؛ نظام آموزش و پرورش به ویژه در عصر جهانی شدن آموزش و پرورش و نیل به جامعه آرمانی جهانی به حکم ضرورت جامعه بشری، لازم است؛ افراد را به عنوان شهروند جامعه جهانی، تکنوکرات و فن سالار به گونه ای تربیت کند که بتوانند، خدمات حرفه ای خود را هم در زادگاه خویش و هم در جوامع دیگر بر حسب نیازهای اجتماعی عرضه نماید. وی برای تحقق این منظور این ضرورت را تصریح می کند که همه ملت های پیشرفته یا در حال پیشرفت باید در مجموعه اهداف و آرمان های تربیتی خویش، علاوه بر هدف های ملی و منطقه ای، هدف های جهانی را نیز بیفزایند تا بدین سان، انسان فرهیخته فردا، برای زندگی فعال و موثر در دنیای جهان شمول آن زمان به عنوان شهروندی جهانی، صلاحیت و توانمندی های لازم را کسب کرده باشد (گرین به نقل از منافی شرف آباد و همکاران، 1390).    

مطالعات و پژوهشهای انجام شده در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافتهودرحال توسعه نشان می‌دهد که مسئولان آموزش و پرورش در کشورهایمذکور با عزمی راسخ و با تدوین برنامه‌های آموزشی متنوع، تربیت شهروند مناسب را در صدر اقدامات و فعالیت های خود قرار داده‌اند همانطور که در گزارش اخیر؛ مطالعه تربیت شهروندی «انجمن بین‌المللی ارزشیابی و پیشرفت تحصیلی» آمده است، تمامی جوامع معاصر دارای این نگرانی و دل مشغولی عمیق هستند که چگونه نوجوانان و جوانان خود را برای زندگی شهری و شهروندی آماده کنند و راه و رسم مشارکت در مسائل اجتماعی را به آنها بیاموزند (فتحی واجارگاه و واحدچوکده، 1388).

کندی (1997)اذعان نموده که در دهه 1990، تربیت شهروندان فعال و مؤثر از اهداف کلیدی برنامه‌های درسی استرالیا بوده به علاوه بر آن درکانادا نیز تربیت شهروندی از مهم‌ترین وظایف نظام آموزشی است که از طرق گوناگون برای تحقق آن، تلاش می‌کنند.

با عنایت به مطالب فوق، از جمله وظایف و کارکردهای اساسی دستگاه آموزش و پرورش، تربیت شهروندان خوبی است که از بینش، نگرش و مهارت های شهروندی برخوردار باشند تا ضمن احساس دلبستگی به میهن و سرزمین خود و رعایت قانون در همه زمینه های زندگی، نقش شهروندی خود را به درستی ایفا نموده و جامعه پذیر شوند و در نهایت بتوانند مشارکت فعالانه ای در عرصه های متنوع؛ اجتماعی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و غیره داشته باشند. جامعه پذیر نمودن افراد، مستلزم استفاده از کلیه ی ظرفیت ها وامکانات موجود در سطح جامعه ومدرسه است که در قلب آن برنامه های درسی قرار دارند. از آنجا که فلسفه ی اصلی شکل گیری مدارس وطراحی برنامه های درسی، تربیت شهروندانی مؤثر و فعال برای اجتماع است، تدارک برنامه های درسی مناسب برای آموزش شهروندی از ضرورت های حیاتی است. اهمیت وضرورت پرداختن به تربیت شهروندی سبب شده که هم اکنون در بسیاری از کشورها، دروس مستقلی تحت عنوان تربیت شهروندی، مهارت های زندگی، تربیت مدنی ومانند آن در برنامه های درسی مدارس گنجانده شود ویا از ظرفیت ها وامکانات موجود در سطح مدرسه، جامعه ی محلی و نیز زمینه های موجود در دروس مختلف، برای آموزش شهروندی بهره گرفته شود.

/ 3 نظر / 237 بازدید
fars-download

فارس دانلود ، بزرگترين و بروزترين رسانه ي دانلود فارسي زبانان افتتاح شد هيجان و لذت دانلود را با ماتجربه کنيد دانلود جديدترين نرم افزارها ،بازي ، فيلم ، مستند،کتاب ،انيميشن ، عکس ، موبايل ، گرافيک و... بالينک مستقيم جديدترين آپديت ها و يوزر و پسوردهاي آنتي ويروس ها و اعطاي هر هفته 3 عدد کارت شارژ 5 هزارتوماني به قيد قرعه به فعال ترين کاربران پس فرصت را از دست ندين www.Fars-Download.Com از پرداخت هزينه هاي پيامک هاتون خسته شده ايد؟ ديگه نگران نباشد ، با سامانه ي فارس اس ام اس ميتوانيد به صورت کاملا رايگان هرچقدر که ميخواهيد پيامک ارسال کنيد و ديگه بابت پيامک هاتون هزينه ندين جهت ورود به سامانه و ارسال پيامک رايگان به لينک زير مراجعه کنيد www.Sms.Fars-Graphic.Com

بازاریاب

دوست عزیز سلام اگر تمایل دارید مدیریت قوی تری بر وبلاگ خود داشته باشید،امکانات بیشتری به مخاطبین خود ارائه نمایید و یا یک گام بزرگ برای ورود به دنیای وب مستران بردارید ما توصیه می کنیم همین امروز از امکانات رایگان ارائه شده توسط تیم اندیشه ی برتر نهایت بهره را ببرید و با تبدیل وبلاگ خود به وب سایت خواسته های خود را محقق کنید. هم اکنون اقدام کنید و از امکانات دامین و هاست رایگان برخوردار شوید http://designer.moshakhasat.com همچنین در صورتی که تمایل دارید از طریق وبلاگ خود کسب درآمد کنید آدرس زیر را نیز حتما ملاحظه بفرمایید http://www.moshakhasat.com/index.php?route=information/information&information_id=9 با تشکر 1345420862.02

موفقیت در کمین شماست

امروز گامی برای موفقیت برداشته اید؟ مجموعه ی آموزشی سریع خوانی همراه با نرم افزار ارائه شده توسط استاد بزرگ کتاب خوانی جهان مجموعه ی 7 راز بزرگ انگیزه مجموعه ی آموزشی استفاده از قدرت حافظه مجموعه ی آموزشی استفاده بهینه از شرایط بد و بدشانسی ها مجموعه ی آموزشی تفکر تحول برانگیز مجموعه ی آموزشی تمرکز جادویی مجموعه ی آموزشی راه های اجرایی کسب ثروت مجموعه ی آموزشی مثبت اندیشی و اعتماد به نفس مجموعه ی آموزشی پیروزی در تعاملات روزانه بسته ی آموزشی نکات طلایی برای موفقیت دانشجویان بسته ی آموزشی نکات طلایی در صحبت کردن با کودکان زود دیر می شود 200353477